Μια βασίλισσα, [ενα ολοκήρωμένο θηλυκό έντομο] μερικές εκατοντάδες κηφήνες [αρσενικές μέλισσες] και μερικες χιλιάδες εργάτριες [ατελή θηλυκά έντομα που δεν ειναι σε θέση να γεννήσουν γονιμοποιημένα αυγα], αποτελούν τον πληθυσμό ενος μελισσιου.

Η μέλισσα όπως την ξέρουμε στην Ελλαδα ειναι το κοινωνικό έντομο apis mellifera και είναι η πιο διαδεδομένη απο τα χιλιαδες ειδη μελισσών που υπάρχουν στον πλανήτη. Κοινωνικό έντομο σημαινει οτι ζει σε οργανωμένες κοινωνίες με συγκεκριμένους ρόλους και πεδίο δράσης για το κάθε άτομο. Ενα λογικο άθροισμα των προηγουμενων θα μπρορουσε να ειναι 15.000 έντομα [μια μεση κυψέλη τον μηνα Απρίλιο] αλλα να φτάνει και τα 40-50.000 εντομα. Χοντρικα η βασίλισσα ειναι αυτη που γενναει, οι κηφηνες που τη γονιμοποιουν και οι εργάτριες αυτές που συντηρουν, τρεφουν και προστατευουν το σύνολο.

Πιο ειδικά οι εργατριες έχουν χτίσει σε κάποιον προστετεύομενο χώρο [σπηλια, κουφάλα δέντρου, κυψέλη κλπ] ένα σύμπλεγμα απο κερήθρες που αποτελουνται απο χιλιαδες εξαγωνα κελια ισων διαστασεων [κατα βάση], παράλληλα τοποθετημενων. Σε κάποια απο αυτά αποθηκευουν τροφή, μελι και γύρη και σε αλλα γενναει απο ένα αυγό η βασίλισσα που όπως ειπα ειναι η μοναδική ολοκληρωμένη θηλυκη.

Αυγά σε ανοιχτα κελια, μάλλον κηφηνοκελια, φωτογραφημένα απο την Ελισάβετ Πεντζίκη.

Αυγά σε ανοιχτα κελια, μάλλον κηφηνοκελια, φωτογραφημένα απο την Ελισάβετ Πεντζίκη.

Το αυγό σε 3 μέρες ανοίγει και γεννίεται ένα μικρό σκουληκάκι, η προνύμφη. Αυτή ανάλογα με το τί θα γίνει [κηφήνας? εργάτρια? βασίλισσα?] μένει στο ανοιχτό κελι απο πεντέμιση εώς εξίμιση μέρες και ενώ μεγαλώνει ταίζεται απο τις εργάτριες.

Ανοιχτός γόνος - στην ακρη κερύθρας.

Ανοιχτός γόνος – στην ακρη κερύθρας.

Μετά το κελι στο οποίο μεγαλωνει κλεινεται απο τις εργάτριες και αρχίζει η μεταμόρφωση σε κανόνικό έντομο. Ανάλογα πάλι με το τί θα γίνει μετά απο 16 ως 24 μέρες απο την γέννηση του αυγού, το κελι ανοιγει και βγαίνει απο μέσα ενα έντομο.

Ξεκίνησα απο το αυγό γιατι μου μοιαζει ο πιο σωστός τροπος για να πεις την ιστορία, αλλα εδω έρχεται το κλασικό ηλίθιο ερώτημα σχετικα με το αν η κοτα έκανε το αυγο κλπ, οπότε ας πάμε πάλι στην αρχή και ας δούμε ποιος έκανε τελος πάντων το αυγό.

 

Έστω λοιπον οτι απο το αυγό που περιγράφαμε πριν βγήκε μια βασίλισσα. Αυτο έχει γίνει με λίγο πολύπλοκο τρόπο αλλα δε μας ενδιαφέρει τώρα. Αλλωστε σκόπος του post ειναι να βάλει στο κλιμα με απλό τρόπο όσους δεν ξέρουν.

Εστω λοιπόν οτι γεννήθηκε μια βασίλισσα και οτι στο μελίσσι για έναν μυστήριο λόγο δεν υπάρχει άλλη βασίλισσα. Αυτή που έκανε το αυγό χάθηκε-εφυγε [δε μας νοιαζει]… η νέα βασίλισσα λοιπόν αποκτα αμέσως συνοδεία. Εργάτριες την προσέχουν την φροντίζουν και την ταίζουν. Ειναι μεγαλύτερη απο ολες τις άλλες μέλισσες γιατι τα γεννητικα και αναπαραγωγικά της όργανα ειναι πλήρη και η κοιλία της μακρύτερη για να τα χωράει.

Τις πρώτες 20 μέρες της ζωής της θα βγεί απο τη φωλία για μια και μοναδική πτήση. Στην πτηση αυτη θα την ακολουθήσουν οι κηφήνες και οι πιο «αξιοι» θα την γονιμοποιήσουν στον αέρα. Με τη σπερματοθηκη της γεμάτη απο το σπέρμα των κηφηνών, θα επιστεψει στη φωλια απο την οποία δεν θα ξαναβγει… Με εργοστασιακό ρυθμό θα βυθίζει την μακριά κοιλια της στα αδεια κέρινα κελια και θα γεννα στον πυθμένα τους αυγά-ωάρια. Λέω εργοστασιακό ρυθμο, γιατί ειναι ικανη να γεννήσει εώς και 2 φορες το βάρος της σε αυγά την ημέρα…

Ειναι ικανή να κανει και 2,000 αυγά ημερισίως!

Καθώς η κοιλια θα πιέζεται απο τα τοιχώματα του κελιου για να μπορέσει να φτάσει στον πυθμένα, η συμπιεζόμενη σπερματοθήκη τις θα φερνει σε επαφή τα ωάρια της «μάνας βασίλισσας» με τα σπερματοζωάρια του «πατέρα κηφήνα» και θα τα γονιμοποιεί. Τα γονιμοποιημενα αυγά θα μας δώσουν θηλυκα άτομα εργάτριες ή βασίλισσες.


Κάποια κελια όμως ειναι πιο μεγαλα.. πρωορίζονται να βγάλουν κηφήνες, αρσενικους. Σαφώς πιο ευρωστα άτομα με μεγάλα κεφάλια και κοιλιες. Εκει η κοιλια δεν συμπιέζετε… το ωάριο πεφτει «στεγνο» χωρίς τη συνδρομή του σπερματοζωαρίου.. αγονιμοποίητο… Κι όμως ανοιγει και βγάζει ενα κανονικότατο έντομο τον κηφήνα που θέλει μεγάλο κελι για να εκολαυθεί. Παρθενογέννεση! Ενα αγονιμοποιητο αυγο έγβαλε ζωή.

Κι αν αυτό ειναι θαυμαστό τοτε αυτό τι ειναι? Στα γονιμοποιημνενα αυγά, τι διαφοροποιεί την εργάτρια απο τη βασίλισσα?

Η προνύμφη της εργάτριας ταίζεται με βασιλικο πολτό ένα παράγωγο της εργάτριας τροφού για 2μιση μερες. Μετα η διατροφή περιλαμβάνει γύρη νερό και μέλι μεχρι να κλεισουν το κελι για να ολοκληρωθει το εντομο. Στην περίπτωση που η προνύμφη ταιστει μονο με πολτό, συνέχεια μεχρι να κλεισει το κελι, το έντομο θα ανπτυχθεί περισσοτερο! Θα εχει πληρη όργανα και θα γίνει βασλισσα!

 

Εν κατακλειδι: Aπο το αγονιμοποίητο αυγό βγαίνουν κηφήνες και απο τα γονιμοποιημενα θηλυκα. Ανάλογα τη διατροφή του το θηλυκο ειτε ειναι αρτιμελες – βασίλισσα είτε ειναι μια στείρα εργάτρια με ατελή όργανα.

 

Πιο ενδιαφέρον απ ολα όμως ειναι οτι με λιγη προσοχή θα δει κανείς, οτι για τίποτα απο αυτά δεν αποφάσισε η βασίλισσα, που απλα βαζει την κοιλια της σε κελια και γενναει, αλλα οι παλιοτερες εργάτριες, που επηρεάζουν το αποτέλεσμα της γέννας, ειτε αλλαζοντας τη διάμετρο των κελιών ανάλογα με τις αναγκες του σμήνους, [σε μια περίοδο που προσβλέπουν σε αναπαραγωγή χτίζουν κηφηνοκελια] ειτε αλλαζοντας την διατροφή της προνύμφης [όταν υπαρξει πχ αναγκη αντικαταστασεως της βασίλισσας ταίζουν κάποιες προνύμφες μονο με πολτο και παράγουν νέες βασίλισσες]. Μιλάμε για μια ιδιότυπη δημοκρατία που αξίζει δίκου της post.

Κλειστός γόνος - στην ακρη της κερύθρας τα μεγάλα- φουσκωμένα κελια ειναι για κηφήνες, ενω τα πιο πάνω για τι πιο μικρόσωμες εργάτριες.

Κλειστός γόνος – στην ακρη της κερύθρας τα μεγάλα- φουσκωμένα κελια ειναι για κηφήνες, ενω τα πιο πάνω για τι πιο μικρόσωμες εργάτριες.

Το σύνολο των προηγουμενων εξάποδων κεντροφόρων και μη συντρόφων μας [ολοι τρωμε μελια ;)] ειναι το μελισσοσμηνος, περιγεγραμμενο συνοπτικα και ερασιτεχνικά. Οσοι δεν το γνωρίζατε ίσως βρίσκετε πιο ενδιαφέρουσες τις μέλισσες τώρα. Οσοι το γνωρίζατε ίσως θα θελετε να συμπλήρώσετε στοιχεία.

Written By

Beekeeper

Greek beekeeper