Friday, March 10, 2006

To μελίσσι

1 βασίλισσα, [ενα ολοκήρωμένο θηλυκό έντομο] μερικές εκατοντάδες κηφήνες [αρσενικές μέλισσες] και μερικες χιλιάδες εργάτριες [ατελή θηλυκά έντομα που δεν ειναι σε θέση να γεννήσουν γονιμοποιημένα αυγα], αποτελούν τον πληθυσμό ενος μελισσιου.

Η μέλισσα όπως την ξέρουμε στην Ελλαδα ειναι το κοινωνικό έντομο apis mellifera και η πιο διαδεδομένη απο τα χιλιαδες ειδη μελισσών που υπάρχουν στον πλανήτη. Κοινωνικό έντομο σημαινει οτι ζει σε οργανωμένες κοινωνίες με συγκεκριμένους ρόλους και πεδίο δράσης για το κάθε άτομο. Ενα λογικο άθροισμα των προηγουμενων θα μπρορουσε να ειναι 15.000 εντομα [μια μεση κυψέλη τον μηνα Απρίλιο] αλλα να φτάνει και τα 40-50.000 εντομα. Χοντρικα η βασίλισσα ειναι αυτη που γενναει, οι κηφηνες που τη γονιμοποιουν και οι εργάτριες που συντηρουν τρεφουν και προστατευουν το σύνολο.

Πιο ειδικά οι εργατριες έχουν χτίσει σε κάποιον προστετεύομενο χώρο [σπηλια, κουφάλα δέντρου, κυψέλη κλπ] ένα σύμπλεγμα απο κερύθρες που αποτελουνται απο χιλιαδες εξαγωνα κελια ισων διαστασεων [κατα βάση], παράλληλα τοποθετημενων. Σε κάποια απο αυτά αποθηκευουν τροφή, μελι και γύρη και σε αλλα γενναει απο ένα αυγό η βασίλισσα που όπως ειπα ειναι η μοναδική ολοκληρωμένη θηλυκη.


_______________________
Αυγά σε ανοιχτα κελια, μάλλον κηφηνοκελια, φωτογραφημένα απο την Ελισάβετ Πεντζίκη.
_______________________

Το αυγό σε 3 μέρες ανοίγει και γεννίεται ένα μικρό σκουλικάκι, η προνύμφη. Αυτή ανάλογα με το τί θα γίνει [κηφήνας? εργάτρια? βασίλισσα?] μένει στο ανοιχτό κελι απο πεντέμιση εώς εξίμιση μέρες και ενώ μεγαλώνει ταίζεται απο τις εργάτριες.


_______________________
Ανοιχτός γόνος - στην ακρη κερύθρας.
_______________________

Μετά το κελι στο οποίο μεγαλωνει κλεινεται απο τις εργάτριες και αρχίζει η μεταμόρφωση σε κανόνικό έντομο. Ανάλογα πάλι με το τί θα γίνει μετά απο 16 ως 24 μέρες απο την γέννηση του αυγού, το κελι ανοιγει και βγαίνει απο μέσα ενα έντομο.

Ξεκίνησα απο το αυγό γιατι μου μοιαζει ο πιο σωστός τροπος για να πεις την ιστορία, αλλα εδω έρχεται το κλασικό ηλίθιο ερώτημα σχετικα με το αν η κοτα έκανε το αυγο κλπ, οπότε ας πάμε πάλι στην αρχή και ας δούμε ποιος έκανε τελος πάντων το αυγό. Έστω λοιπον οτι απο το αυγό που περιγράφαμε πριν βγήκε μια βασίλισσα. Αυτο έχει γίνει με λίγο πολύπλοκο τρόπο αλλα δε μας ενδιαφέρει τώρα. Αλλωστε σκόπος του post ειναι να βάλει στο κλιμα με απλό τρόπο όσους δεν ξέρουν. Εστω λοιπόν οτι γεννήθηκε μια βασίλισσα και οτι στο μελίσσι για έναν μυστήριο λόγο δεν υπάρχει άλλη βασίλισσα. Αυτή που έκανε το αυγό χάθηκε-εφυγε [δε μας νοιαζει]... η νέα βασίλισσα λοιπόν αποκτα αμέσως συνοδεία. Εργάτριες την προσέχουν την φροντίζουν και την ταίζουν. Ειναι μεγαλύτερη απο ολες τις άλλες μέλισσες γιατι τα γεννητικα και αναπαραγωγικά της όργανα ειναι πλήρη και η κοιλία της μακρύτερη για να τα χωράει.

Τις πρώτες 20 μέρες της ζωής της θα βγεί απο τη φωλία για μια και μοναδική πτήση. Στην πτηση αυτη θα την ακολουθήσουν οι κηφήνες και οι πιο "αξιοι" θα την γονιμοποιήσουν στον αέρα. Με τη σπερματοθηκη της γεμάτη απο το σπέρμα των κηφηνών, θα επιστεψει στη φωλια απο την οποία δεν θα ξαναβγει... Με εργοστασιακό ρυθμό θα βυθίζει την μακριά κοιλια της στα αδεια κέρινα κελια και θα γεννα στον πυθμένα τους αυγά-ωάρια. Εργοστασιακό ρυθμο γιατί ειναι ικανη να γεννήσει και 2 φορες το βάρος της σε αυγά την ημέρα... Ειναι ικανή να κανει και 2,000 αυγά ημερισίως! Καθώς η κοιλια θα πιέζεται απο τα τοιχώματα του κελιου για να μπορέσει να φτάσει στον πυθμένα η συμπιεζόμενη σπερματοθήκη τις θα φερνει σε επαφή τα ωάρια με τα σπερματοζωάρια και θα τα γονιμοποιεί. Τα γονιμοποιημενα αυγά θα μας δώσουν θηλυκα άτομα εργάτριες ή βασίλισσες.


Κάποια κελια όμως ειναι πιο μεγαλα.. πρωορίζονται να βγάλουν κηφήνες, αρσενικους. Σαφώς πιο ευρωστα άτομα με μεγάλα κεφάλια και κοιλιες. Εκει η κοιλια δεν συμπιέζετε... το ωάριο πεφτει "στεγνο" χωρίς τη συνδρομή του σπερματοζωαρίου.. αγονιμοποίητο... Κι όμως!!! ανοιγει και βγάζει ενα κανονικότατο έντομο τον κηφήνα που θέλει μεγάλο κελι για να εκολαυθεί!!! Παρθενογέννεση! Ενα αγονιμοποιητο αυγο έγβαλε ζωή.

Κι αν αυτό ειναι θαυμαστό τοτε αυτό τι ειναι? Στα γονιμοποιημνενα αυγά, τι διαφορόποιεί την εργάτρια απο τη βασίλισσα?

Η προνύμφη της εργάτριας ταίζεται με βασιλικο πολτό ένα παράγωγο της εργάτριας τροφού για 2μιση μερες. Μετα η διατροφή περιλαμβάνει γύρη νερό και μέλι μεχρι να κλεισουν το κελι για να ολοκληρωθει το εντομο. Στην περίπτωση που η προνύμφη ταιστει μονο με πολτό, συνέχεια μεχρι να κλεισει το κελι, το έντομο θα ανπτυχθεί περισσοτερο!!! θα εχει πληρη όργανα και θα γίνει βασλισσα!

Εν κατακλειδι: Aπο το αγονιμοποίητο αυγό βγαίνουν κηφήνες και απο τα γονιμοποιημενα θηλυκα. Ανάλογα τη διατροφή του το θηλυκο ειτε ειναι αρτιμελες - βασίλισσα είτε ειναι μια στείρα εργάτρια με ατελή όργανα.

Πιο ενδιαφέρον απ ολα όμως ειναι οτι με λιγη προσοχή θα δει κανείς, οτι για τίποτα απο αυτά δεν αποφάσισε η βασίλισσα, που απλα βαζει την κοιλια της σε κελια και γενναει, αλλα οι παλιοτερες εργάτριες, που επηρεάζουν το αποτέλεσμα της γέννας, ειτε αλλαζοντας τη διάμετρο των κελιών ανάλογα με τις αναγκες του σμήνους, [σε μια περίοδο που προσβλέπουν σε αναπαραγωγή χτίζουν κηφηνοκελια] ειτε αλλαζοντας την διατροφή της προνύμφης [όταν υπαρξει πχ αναγκη αντικαταστασεως της βασίλισσας ταίζουν κάποιες προνύμφες μονο με πολτο και παράγουν νέες βασίλισσες]. Μιλάμε για μια ιδιότυπη δημοκρατία που αξίζει δίκου της post.


_______________________
Κλειστός γόνος - στην ακρη της κερύθρας τα μεγάλα- φουσκωμένα κελια ειναι για κηφήνες, ενω τα πιο πάνω για τι πιο μικρόσωμες εργάτριες.
_______________________

Το σύνολο των προηγουμενων εξάποδων κεντροφόρων και μη συντρόφων μας [ολοι τρωμε μελια ;)] ειναι το μελισσοσμηνος, περιγεγραμμενο συνοπτικα και ερασιτεχνικά. Οσοι δεν το γνωρίζατε ίσως βρίσκετε πιο ενδιαφέρουσες τις μέλισσες τώρα. Οσοι το γνωρίζατε ίσως θα θελετε να συμπλήρώσετε στοιχεία.

Labels: , ,

13 Comments:

  • At 8:46 AM, Blogger Avanti said…

    Πολύ ενδιαφέρον το blog σου...
    Αν και έχει ειδικό περιεχόμενο διαβάζεται πολύ ευχάριστα...
    Μπράβο

     
  • At 6:03 PM, Blogger hioniam said…

    Ιδιαιτερα ενδιαφερων αυτο με την παρθενογεννεση των κηφηνων απο αγονιμοποιητο αυγο.

    Μπορει καποιος να μας δωσει περισσοτερες πληροφοριες για τη θεμα
    "παρθενογεννεση" στην επιστημη της
    Βιολογιας;

    Εχω κι αλλες αποριες για τον θαυμαστο κοσμο των μελισσων που ελπιζω να αναπτυξουμε στη συνεχεια αυτου του ωραιου blog.

     
  • At 2:17 PM, Blogger BeeHappy said…

    Το "αιώνιο ερώτημα" αν το αυγό έκανε την κότα ή η κότα το αυγό, έχει απαντηθεί προ πολλού βέβαια, αλλά το κάθε λογής παπαδαριό έχει λόγους (οικονομικούς και εξουσιαστικούς) να μας κρατά γερά δεμένους στην άγνοια και τη θρησκοληψία.
    Το αυγό έκανε την κότα καθώς κάθε απλός οργανισμός (αυγό) προυπήρχε του σύνθετου και πολυπλοκέστερου (κότα)από τον οποίο και εξελικτικά προέκυψε.
    Κατά τα άλλα Κώστα θα έπρεπε να αναφέρεις και την περίπτωση των αρρενοτόκων εργατριών, επίσης εκπληκτικό γεγονός, που οι περισσότεροι μη μυημένοι αγνοούν.

     
  • At 3:09 PM, Blogger Kostas Koutsoukos said…

    hioniam για πες καμια απο τις απορίες μήπως βγαλουμε το επόμενο post

    beehappy ελεγα να βαλω στη συνεχεια αλλα τρια posts ανεφερόμενα στο κάθε ενα ξεχωριστά εργάτρια, κηφήνα και βασίλισσα. Οι αρρενοτόκες έχουν ενδιαφέρον. Μαλιστα πιστευα οτι το ειχα παθει στο πρωτο μου μελισσι αλλα τελικα ήταν ακόμη πιο ακραίο. Η βασίλισσα ήταν αυτη πο γεννουσε περισσότερα απο ενα αυγά σε κάθε κελί{!}

     
  • At 5:39 PM, Blogger hioniam said…

    Δυο αποριες:

    α)Γιατι τα κελια της κυψελης ειναι εξαγωνα και οχι ας πουμε πενταγωνα ή
    τετραγωνα?

    β)Πως "ξερει" η μελισσα το γεωμετρικο
    σχημα του εξαγωνου ωστε να το κατασκευαζει?

     
  • At 10:54 PM, Blogger Kostas Koutsoukos said…

    ok. Γιατί τα κελια ειναι εξάγωνα θα το γραψω σε ενα post για το κερί... :) To πώς η μελισσα γωρίζει το γεωμετρικό σχήμα έχει τη ίδια απάντηση με το πώς εσυ κι εγώ το γνωρίζουμε... Πως ξέρει κολύμπι μια πάπια? Η μέλισσα έχει την γνώση οτι πρεπει να χτίσει μια φωλια, όπως το μερμίγκι ο κάστορας κι ολοι σχεδόν οι οργανισμοι. Την βολευει για τους λόγους που απαντουν στην πρώτη απορία να ειναι εξάγωνα. Οπότε τα κάνει ετσι. Το οτι ειναι μέλισσα δεν μειώνει την ικανότητα της να αντιληφθει το χώρο και τα σχήματα. Όπως αναφέρετε στο βιβλίο Πρακτική Μελισσοκομία του Καθ. Ανδρέα Θρασυβούλου [εκδ. Μελισσοκομική Επιθεώρηση]σελιδα 30: Αυτό ειναι εφικτό γιατι η μέλισσα διαθέτει αισθητήρια τριχίδια στο κεφάλι και στις κεραίες για να μετράει τις γωνίες (γωνιόμετρο) και για να βρίσκει την κατακόρυφο (αισθητήρια όργανα ισορροπίας στο κεφάλι και στην κοιλία)

     
  • At 1:21 PM, Blogger Kostas Koutsoukos said…

    Eπίσης υπάρχει ήδη ενα σχετικό post στο beehappy που είναι πολύ κατατοπιστικό

    http://greekbeekeeper.blogspot.com/2006/03/blog-post_14.html

     
  • At 8:39 PM, Blogger hioniam said…

    Ευχαριστω για τις κατατοπιστικες απαντησεις.
    Περιμενω και τα επομενα posts.

    Αυτος ο Νομπελιστας ο Karl von Frisch
    φαινεται να εχει κανει σπουδαια δουλεια στη μελετη των μελισσων.

    Ψαχνοντας λιγο βρηκα αυτο:
    http://nobelprize.org/medicine/
    laureates/1973/frisch-lecture.html

     
  • At 7:10 PM, Blogger Kostas Koutsoukos said…

    hioniam εβγαλα σχετικό post
    http://www.bees.gr/blog/2006/03/blog-post_18.html

     
  • At 11:16 PM, Anonymous pear_maria said…

    Καταπληκτικό! Πληροφορίες που δεν περιμένει κανείς!Μήπως ξέρεις πως γίνεται η επιλογή του κηφήνα απο τη βασίλισσα;Και τι συμβαίνει στους υπόλοιπους κηφήνες;

     
  • At 11:22 PM, Blogger Beekeeper said…

    H βασίλισσα πετα ψηλά και οι κηφήνες την ακολουθουν. Αυτοι που την πιανουν πρωτοι (οι πιο δυνατοι δηλαδη) τη γονιμοποιούν. Οπως γινεται δηλαδη παντου στη φυση.

    Οι υπολοιποι επιστρεφουν ειτε στην κυψέλη τους ειτε σε αλλη και γινονται συνήθως δεκτοι

     
  • At 4:22 PM, Anonymous Anonymous said…

    Ωραία δουλειά!Μπράβο.
    Αν μπορείς ανέλυσε λίγο περισσότερο σε αλλο ποστ σου πως αποφασίζουν οι μελισσες οτι χρειάζονται νεα βασίλισσα και πως επικρατεί μια βασίλισσα γιατί θα ήθελα να μαθω.Thanks!

     
  • At 7:17 PM, Blogger Beekeeper said…

    To πως το αποφασίζουν οι εργάτριες ειναι σχετικό. Ειτε βλεπουν οτι η παλιά βασίλισσα δεν γεννα τοσες πολλα αυγά ώστε να αντισταθμίσει τους θανατους και να συνεχίσει να μεγλώνει το μελισι, ειτε βλέπουν οτι δεν χωρουν πια στο χώρο οπότε θα πρεπει να φτιαξουν μια δευτερη για να διασπαστουν σε δυο μελισσια.

    Η βασίλισσα σκοτώνει τις αλλες βασίλισσες με το κερνρί της, αλλα αν δεν κανω λάθος για να μην ρισκαρουν τον τραυματισμό της οι εργατριες τελικα ειναι αυτε που αναλαμβανουν αυτό το ρόλο.

    Οταν δηλαδη οι εργατριες αποφασίσουν να φτιαξουν μια νεα βασίλισα, θα σκοτώσουν οι ιδιες την παλια.

     

Post a Comment

<< Home