Sunday, December 03, 2006

Οι εργάτριες

Οι εργάτριες ειναι γένους Θηλυκού. Ειναι το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού του σμήνους.

Ειναι μικρότερες
σε διαστάσεις απο τους αρσενικούς κηφήνες, όπως τα πιο πολλά θηλυκά πλάσματα είναι μικρότερα απο τα αντίστοιχα αρσενικά, αλλα όχι επειδή το αρσενικό ειναι δυνατότερο και οπλισμένο. Αντίθετα η εργάτρια είναι οπλισμένη με το κεντρί ενώ το αρσενικό είναι απολυτως άοπλο...

Είναι μικρότερες και από το άλλο θηλυκό μέλος του σμήνους, τη βασίλισσα. Ο λόγος ειναι οτι είναι στείρες. Το ατελές σύστημα γενητικών οργάνων τους, τους "χαρίζει" μια πολύ πιο μικρή κοιλιά από αυτή της γόνιμης βασίλισσας. (δεν ειναι ικανές να γεννήσουν, πλην πολυ ειδικών περιπτωσεων και όταν το κάνουν αυτό, όλα λειτουργουν σε λανθάνουσα κατασταση...)


H κοιλία της Baσίλισσας ειναι σχεδόν διπλάσια απο των εργατριών

Οι εργάτριες είναι ατελείς γιατι όταν ήταν προνύμφες και τις τάιζαν ακόμα οι άλλες εργάτριες, έλαβαν βασιλικό πολτό (μια έκκριση των ενηλίκων εργατριών για το τάισμα των προνυμφων, κατι αντίστοιχο με το γάλα των θηλαστικών) μόνο για τις 3 πρώτες μέρες της ζωής τους. Μετά έτρωγαν μελι νερό και γύρη. Αυτή η διατροφική διαφορά και μονο, διαφοροποιεί την ανάπτυξη τους και τις καθιστά ανάπηρες...! (βλ. και αυτό)

Το παράγωγο δηλαδή των εργατριών, το γάλα τους, ο βασιλικός πολτός, είναι μια τόσο σημαντική και ιδιαίτερη τροφή, που επηρεάζει την ανάπτυξη του λήπτη σε ακραίο βαθμό.

Η εργάτρια λοιπόν γεννιέται απο ένα γονιμοποιημένο αυγό. Το αυγό ανοίγει μετά απο 3 μέρες. Η προνύμφη που βγαίνει απο αυτο, ταΐζεται επι 2μιση μέρες με πολτό, μετά με γύρη μέλι και νερό. Αργότερα το κελι που την περιέχει σφραγίζεται και η προνύμφη πλέον γίνεται νύμφη και σταδιακά μεταμορφώνεται στην ησυχία του κελίου της σε εργάτρια. Την 21 μέρα το κάλυμμα του κελιου τρυπάει και βγαίνει απο αυτό μια τέλεια εργάτρια.

Αυτη η εργάτρια θα ζήσει απο 45 μέρες εως 6 Μήνες, ανάλογα με το πόσο έργο παράγει. Αν γεννηθεί την άνοιξη σε μια περίοδο αιχμής θα ζήσει 45 μέρες.
Αν γεννηθεί το φθινόπωρο και περάσει ενα χειμώνα μεσα στην κυψέλη περιμένοντας μια καλή μερα για να βγεί και να εργαστεί θα ζήσει εως και 6 μήνες. Η βασίλισσα που δεν θα βγεί απο την κυψέλη ποτε, θα ζήσει εως και 4 χρόνια...

Σύμφωνα και με το βιβλίο "πρακτική μελισσοκομία" του Ανδ. Θ. Θρασυβούλου η εργάτρια αυτή, κυρίως θα καθαρίζει κελιά στην κυψέλη τις 6 πρώτες μέρες της ζωής της (νομίζω ξεκινώντας απο το δικο της, αυτο που τη γέννησε)

Απο την τρίτη μέρα εως την πεμπτη θα παράγει κερι με το οποιό θα σφραγίζει τα κελια που περιέχουν προνυμφες έτοιμες να γινουν νύμφες.

Θα φροντίζει το ακάλυπτο γόνο (τάισμα) ή θα ταΐζει τη βασίλισσα απο την 6 εώς τη 13 μέρα της ζωής της.

10 - 20η μέρα θα καθαρίζει συνολικά την κυψέλη θα αναλαμβάνει τη διατήρηση του χώρου σε τέτοια κατάσταση που να μην υπάρχει πιθανότητα μόλυνσης απο εχθρούς ή εισβολείς




Αχερόντια, βαλσαμωμένη απο έργάτριες

και θα συσκευάζει το νέκταρ και τη γύρη που θα παραλαμβάνει απο άλλες εργάτριες που βγαίνουν και εκτός κυψέλης και ρισκάρουν τη ζωή τους (βλ. σερσένι vs εργάτρια)

Επίσης απο τη 13 μέρα εωςτην 20η θα αρχίσει να εκμεταλλευται και τους κηρογόνους αδένες της και παράγοντας κερί θα αρχίσει να ασχολείται με το χτίσιμο τη κερήθρας.

15 με 23 μέρα θα βοηθά με τα φτερά της τον εξαερισμό της κυψέλης (αερίστρια) (βλ σχετικό post για τον καυσωνα)



Αερίστριες εργάτριες


16 - 28 μέρα θα ειναι φρουρός.


Γενικα δεν θα βγει απο τη φωλιά για συλλογή τροφής πριν απο τις πρωτες 20 μέρες και στο χρόνο αυτό ονομάζονται οικιακές εργάτριες. Οι οικιακές εργάτριες είναι σαν να λέμε τα παιδιά και είναι πάντα επιθυμητά μέλη μιας κοινωνίας μελισσών ακόμα κι αν ειναι ξένες. (Σχετικό post) Τότε εκπαιδέυονται σαν "εντομο-γενίτσαροι" και μεγαλώνουν σαν παιδια
της νέας κυψέλης.

Στο χρονο που ονομάζονται οικιακές, μοιράζονται τις προηγούμενες εργασίες και ρόλους αλλα αν οι ανάγκες ειναι διαφορετικές θα προσαρμοστουν. Αν πχ σκοτώσω όλες τις εργάτριες ηλικίας κάτω απο 6 μέρες δεν σημαίνει οτι δεν θα καθαρίσουν οι μεγαλύτερες τα κελια. Η ακόμα πιο ακραία αν σκοτώσω όσες ειναι περίπου 13- 20 ημερών θα αναγκαστούν να παράγουν κερί άλλες ηλικίες

Η εργάτρια που ειναι μεγαλύτερη απο 20 μέρες, είναι ικανη να πετάξει μέχρι και 6χλμ μακριά απο την κυψέλη για να βρεί τροφη, να την φορτωθεί και να πετάξει αλλα 6 για να έρθει πισω στην κυψέλη! Το σύνηθες και ιδανικό ειναι μην αναγκάζεται να ξεπερνά τα 3 χιλιόμετρα και να έχει τροφή κοντά. Συλλέγει νέκταρ, μελιττώματα, γύρη, νερό κ.α. και παράγει το μέλι και την πρόπολη. Ακόμα και η γύρη δεν έχει διατροφική αξία για τον καταναλωτή, παρα μόνο όταν περάσει απο το στόμα της εργάτριας και εμπλουτιστει με ενζυμα που παράγει η ιδια μεσκοπο να τη συσκευάσει και να την αποθηκεύσει.



Γυρη αποθηκευμένη σε κελια κομένα κατα το ύψος, για να φωτογραφηθουν

Όταν βρίσκει τροφή επιστρέφει στην κυψέλη και με εναν περίεργο κώδικα επικοινωνίας, που βασίζεται σε κινήσεις του σώματος της με συγκεκριμένους προσανατολισμούς (το χορό των μελισσών) θα υποδείξει στις συντρόφισσες της, τοσο την κατεύθυνση στην οποία βρίσκεται η τροφή (σε σχέση με το που ειναι ήλιος και η κυψέλη) όσο και την απόσταση αλλά και την ποσότητα της τροφής ώστε να αποφασιστει πόσες θα πανε προς συλογή της.

Οταν κεντρίζει ενα θηλαστικό, λόγο της ελαστικότητας του δέρματος του το κεντρί της θα μείνει καρφωμένο στο θύμα και με την προσπάθεια της να απομακρυνθει θα αποκοληθει απο πάνω της μαζι με ζωτικά της όργανα και θα την σκοτώσει. Πολλοί ισχυρίζονται οτι το γνωρίζει αυτό και γιαυτο αποφευγει να κεντρίζει. Μαλιστα κεντρίζει με οικονομία (μια μια), αλλα οταν σε κεντρίσει, θα σε σημαδέψει με κάποια μυρωδιά και αν δεν φύγεις άμεσα απο το χωρο θα σου επιτίθενται και οι υπόλοιπες με γεωμετρική πρόοδο (και θα το μετανιώσεις :)

Αποφασίζει γα το μέλλον του μελισσιού αφού αυτη διαμορφώνει τον πληθυσμό. (βλ. και αυτό) Η βασίλισσα γέννα αυγά μηχανικά. Η εργάτρια ανάλογα με τους ελεύθερους χώρους γέννας που δίνει στη βασίλισσα επηρεάζει το αποτέλεσμα της γεννας.
Οταν φτιάχνει μεγάλα κελια προκαλεί την γέννηση αγονιμοποίητων αυγών με αποτέλεσμα να γεννιoυνται αρσενικά.

Οταν επιθυμεί, ανάλογα με το τάισμα που κανει στις προνύμφες, κατασκευάζει νεες βασίλισσες και ειτε σκοτώνει την παλια (τη συνταξιοδοτεί) ειτε δημιουργεί συνθήκες για τη διάσπαση του μελισσιού και με τη δεύτερη βασίλισσα κάνει ένα δεύτερο πληθυσμο (πολλαπλασιάζει το μελίσσι).

Η εργάτρια αποφασίζει για ότι έχει να κάνει με το μέλλον του μελισσιού, ποιος ζει ποιος πεθαίνει και πότε.

Η βασίλισσα ειναι απλα το όργανο αναπαραγωγής . Εγκέφαλος ειναι η "ταπεινη" εργατρια... εκτός αν την ξεγελά ο πιο έξυπνος μελισσοκόμος (βλ προσθήκη βασίλισσας).

Η εργάτρια χτίζει με τρομερή ταχύτητα κερινες κατασκευές ασύληπτης ακρίβειας και αρχιτεκτονικής στις οποίες ορίζεται η φωλιά (βλ bees.gr και beehappy)

Eίναι υπέθυνες για την καθαριότητα τόσο μέσα στο χώρο της φωλιάς όσο και έξω. Αν μια μέλισσα νοσήσει (πχ απο βαρροική ακαρίαση) δεν αρκούνται στο να την βγάλουν εκτός κυψέλης. Την απομακρύνουν όσο μπορούν. Οπότε ακόμα και στην περίμετρο της κυψέλης να βρουν καποια που νοσεί θα την απομακρύνουν.


Δεν μου αρέσει να γράφω τόσο μεγάλα άρθρα και να βάζω και τόσο πολλά link γιατι τελικά αποσπούν τον αναγνώστη. Παρόλα αυτα εδω το άρθρο παραμεγάλωσε αν και πάλι ειναι όλα πολύ συνοπτικά γραμμενα. Η εγάτρια ώς ψυχή του μελισσιου ειναι ουσιαστικα σχεδόν ότι ενέργεια περιγραφεται σε αυτό το blog.

Labels:

15 Comments:

  • At 1:37 AM, Blogger gotoAndPlay() said…

    Έχεις καταφέρει ρε μπαγάσα με τις καταπληκτικές φωτογραφίες σου και τα πολύ ενδιαφέροντα κείμενά σου να κάνεις αυτό το θέμα να φαίνεται συναρπαστικό και σε όσους δεν ενδιαφέρονται για τις μέλισσες (κι εμένα να γράφω ατέλειωτες προτάσεις χωρίς ούτε ένα κόμμα!)

    Φοβερός!

     
  • At 11:05 AM, Blogger OdyCody said…

    Πολύ ωραίο post που εξηγεί πολλά για την εργάτρια. Ρε συ, οι μέλισσες μου θυμίζουν τους κινέζους.

     
  • At 6:04 AM, Blogger zenovia said…

    καταπληκτικό post για την εργάτρια!
    ερωτήσεις:

    έχεις δει από κοντά το χορό των μελισσών; μπορείς να τον αναγνωρίσεις εύκολα;
    λυπάμαι που δεν έχω πια επαφή [θεατή πάντα] με μελισσοκόμους για να το ψάξω μόνη μου.

    εσύ ο ίδιος τρέφεσαι με βασιλικό πολτό;

    η εργάτρια ήταν ένας από τους λόγους που ονόμασα το blog μου bee-zee.

    το blog σου με συγκινεί.

     
  • At 10:20 AM, Blogger Kostas Koutsoukos said…

    :D πολτό έχω φάει ελάχιστες φορές οταν είμουν πολυ μικρός εντελώς ακανόνιστα και αραιά. Η παραγωγή του ειναι σχετικα δύσκολη και θέλει να εισαι λιγο πιο σοβαρός απο μένα. Απαιτει χρόνο και επαγγελματισμο κι εγω δεν έχω τιπότα απο τα δυο. Πολύ περισσότερο απαιτει καποιες γνώσεις που εγω δεν έχω (προς το παρόν) αλλα νομίζω οτι με ελάχιστο διαβασμα και πρακτικη τις αποκτάς.

    Η εργάτρια ειναι πραγματικα εντυπωσιακή και νομίζω, οτι σχετικα με το πολυ ωραίο blog σου με τις εξαιρετικές φωτογραφίες και την αρχιτεκτονική σου ιδιότητα, θα εβρισκες ενδιαφέρον ειδικα το πως χτίζουν

    O xoρος ειναι λιγο ρομαντικο και εντυπωσιακο σαν χαρακτηρισμός αλλα στην πραγματικότητα ειναι κυκλοι που διαγράφει η μέλισσα κάνοντας συγκεκριμένες κινησεις. Σαν εικόνα δεν ειναι τρομερα εντυπωσιακό. Ειναι εντυπωσιακό όταν σκεφτεις οτι καθε σπασμωδική κίνηση πχ που κάνει η μέλισσα με την κοιλια της εκεινη τη στιγμή δηλώνει απόσταση και οσο πιο συχνα το κάνει τοσο πιο μακρια ειναι η τροφή. Θα προσπαθήσω να γράψω κάτι καποια στιγμή.

    Στη Γεωπονικη Σχολή έχουν μια πολυ ενδιαφέρουσα κυψέλη με γυάλινα τοιχώματα στην οποία μπορει κανεις να το παρακολούθήσει.. υποθέτω η απόσταση δεν σε βοηθα :)

     
  • At 11:59 AM, Blogger BeeHappy said…

    Μου άρεσε ότι το "γένος Θηλυκού" το έγραψες με κεφαλαίο Θ και έντονα γράμματα. Σημειολογικά κάτι λέει αυτό. Επίσης μου άρεσε η ολοκληρωμένη παρουσίαση της εργάτριας.
    Φαντάζομαι όποιος έχει διαβάσει το κείμενο σου να έχει καταλάβει τι ακριβώς είναι "του πουλιού το γάλα". Ο βασιλικός πολτός φυσικά.
    Βίντεο με το χορό των μελισσών μπορεί να δει κανείς εδώ http://ourworld.compuserve.com/homepages/Beekeeping/beedance.htm και εδώ http://www.iwf.de/iwf/do/mkat/details.aspx?Signatur=C+1335

     
  • At 4:09 PM, Blogger costas said…

    Αλήθεια, εκείνο που μου κάνει εντύπωση είναι πώς μια μέλισσα βρίσκει τη φωλιά της αφότου διανύσει μέχρι και 6 χιλιόμετρα απο αυτήν.

    Απο ότι ξέρω οι επιστήμονες-ερευνητές, ούτε το πώς τα ταχυδρομικά περιστέρια επιστρέφουν στη βάση τους, έχουν ακόμη ανακαλύψει. Οπότε και με τις μέλισσες μάλλον δεν θα έχει εξηγηθεί το πως ξαναβρίσκουν τη φωλιά τους.

    Πιθανόν αν ανακαλυφθεί το πώς ίσως τα GPS να μπούν στο ράφι.

    Αυτή την παρατήρηση προσθέττω και σημειώνω πώς άλλη μια φορά πλουτίζω τις γνώσεις μου διαβάζοντας το blog σου!

     
  • At 8:39 PM, Blogger zenovia said…

    efxaristo gia to thetico sxolio kai tin parapombi sto ktisimo.
    katapliktiki parousiasi kai gia akomi mia fora diapistono oti gia themata pou nomiza oti ixera, mathaino kati parapano apo to blog sou.

    an gnoriza to blog sou ena xrono noritera tha epirreaze diaforetika tin arxitektoniki mou idiotita.
    vevaia pote den einai arga!
    persu douleva konta se enan kathigiti, ton ben nicholson o opoios gnorizontas tin agapi mou gia to meli kai ti melissokomia me parotrune na asxolitho me to thema bees kai pos afto tha mporouse na epirreasei tin arxitektoniki. i estiasi egine sto thema beeswarming alla stamatise gia kapoio anexigito logo kai paremeine os prosopiki emmoni. mou fainetai oti exeis ena post gia to beeswarming me spanies [sto internet] fotografies sxetika me afto, to opoio thelo na koitaxo kapoia stigmi diexodika otan tha eimai etoimi.
    =]

     
  • At 4:50 PM, Blogger Kostas Koutsoukos said…

    Σπύρο:
    Thanks για τ link, βρήκα επίσης στο youtube αυτο
    σχετικά με τον χορό

    zenovia:
    οταν λές beeswarming εννοεις τον αφεσμό? Δεν έχω γραψει κάτι εκτός αν έχω κανει καμια μικροαναφορά πουθενα. Εχω όμως υλικό και θα το κάνω. Εχει ενα πολυ ωραίο άρθρο ο Σπύρος


    costa:
    Αυτο που είναι εντυπωσιακό δεν ειναι οτι βρίσκει τη φωλια. Εσένα μπορω να σε παρω και να σε αφήσω στο Λονδίνο και θα βρείς τρόπο να επιστρέψεις. Βασικά όπου και να σε αφήσω στην πόλη σου θα ξέρεις πως να γυρίσεις σπίτι σου ακόμα και με τα πόδια. Αν το καλοσκεφτείς ειναι το ιδιο εντυπωσιακό. Το εντυπωσιακό - διαφορετικό ειναι οτι η αναγνώριση της φωλιάς βασίζεται σε κατι άλλο απο την όραση που δεν ξέρω τι είναι.

    Αν παω καποια ώρα της μέρας και παρω την κυψέλη απο εκει που ειναι και τη μετακινήσω 5 μετρα πχ. Θα καταστέψω το μελίσσι. Οι εργάτριες που ειναι έξω επιστρέφουν και θα κάθονται στο σημείο που ηταν πριν η κυψέλη! Εχουν αναγνωρίσει όλη τη διαδρομή και εχουν επιστ΄ρεψει στο σωστο σημείο, αλλα δεν εχουν την ικανότητα να καταλάβουν οτι η φωλια εινα 5 μέτρα πιο διπλα!

     
  • At 5:23 PM, Blogger zenovia said…

    nai exeis dikio, to post pou eida itan apo ton beehappy-spuro sxetika me to swarm-afesmo.
    tha koitaxo ta xana ta links sxetika me to xoro pou proteinete.
    xtes prospathisa tou beehappy alla den ta katafera.

     
  • At 1:38 PM, Anonymous Ο Γλάρος said…

    Κώστα καλό μεσημερι.
    Σε επισκέπτομαι συχνά για τα πολύ ενδιαφέροντα πράγματα που μαθαίνω και που συνοδεύονται από τις εξαιρετικές σου φωτογραφίες, όμως δεν έχω βρει ακόμη το πώς γίνεται ο βασιλικός πολτός.
    Αν έχεις την καλωσύνη θα με ενδιέφερε.

     
  • At 1:42 PM, Anonymous Ο Γλάρος said…

    This post has been removed by a blog administrator.

     
  • At 2:14 PM, Blogger Kostas Koutsoukos said…

    Γλάρος:

    χαίρομαι που τα βρισκεις ενδιαφέροντα αυτα.

    Το πως βγαίνει ειναι απλο:
    Eιναι μια εκkριση της εργάτριας παρόμοια με την εκκριση γαλακτος στα θηλαστικά με σκοπο να ταισει τα μικρα της βασίλισσας. Το πώς συλλεγεται ειναι πιο πολύπλοκο, θα γραψω για αυτό. Το πως παράγεται ειναι δύσκολο... θα το χουμε κι αυτο κάποτε.

    Εννοω οτι ειναι πολυπλοκο αλλα τελικα ευκολο να μαζεψεις ελάχιστο πολτο... να κανεις παραγωγη όμως απαιτει να εισαι καλος μελισσοκόμος και ειναι δύσκολο(το θετω ευγενικα....) ενα καιρώ...

     
  • At 12:06 PM, Blogger BeeHappy said…

    Ο προσανατολισμός της μέλισσας (με όσα γνωρίζουμε μέχρι σήμερα) γίνεται με τη βοήθεια του φωτός του ήλιου. Χαρακτηριστικές είναι οι πτήσεις προσανατολισμού που κάνουν οι μέλισσες μόλις μεταφερθούν σε νέα τοποθεσία (άνω των 6 χλμ). Η μέλισσα γνωρίζει κάθε στιγμή τη γεωγραφική θέση της κυψέλης της σε συνάρτηση με τη θέση του ήλιου. Βέβαια όταν πια είναι κοντά, η μυρωδιά είναι αυτή που θα την οδηγήσει με ακρίβεια εκατοστού στη δική της και όχι σε άλλη κυψέλη.

     
  • At 1:34 AM, Anonymous metaptyxiakos said…

    Μπράβο πολύ καλή δουλεία. Το μεράκι είναι φανερό .Και σε αυτό που κάνεις και στο τρόπο που το μοιράζεσαι.Να φανταστείς ότι έφτασα εδώ ψάχνοντας να μάθω πληροφορίες για τις μέλισσες γιατί θέλω να εξομοιώσω τον κόσμο τους σε μια εφαρμογή (πρόγραμμα )για τις ανάγκες μιας εργασίας ενός μεταπτυχιακού.Συγχαρητήρια ..συνέχισε!

     
  • At 7:45 PM, Blogger Beekeeper said…

    να σαι καλα. τι εργασία κανεις? Ενδιαφέρον ακουγετε.... τι εργασια ειναι? Μπορουμε να βοηθίσουμε κάπως?

     

Post a Comment

<< Home