“Δήμητρα” Γεωργικά είδη και μηχανήματα.

Σε μια πρόσφατη ανασκαφή στα μαγικά κατώγια και τις μελισσοκομικές αποθήκες του Κροκυλείου Φωκίδας, βρήκα μερικά ακόμη τεύχη του περιοδικού «Μελισσοκομική Ελλάς», στο οποίο έχω αναφερθεί και παλιότερα. Ανάμεσα στα ευρήματα ήταν κι ένας κατάλογος, ίσως και ένθετο, της εταιρίας «Δήμητρα».

«Δήμητρα» Γεωργικά είδη και μηχανήματα. ΧΑΡ. ΖΟΥΛΑΜΟΓΛΟΥ, Έδρα εν Αθήναις, Πατησίων 21, τηλέφ. 52-263.

Το πενταψήφιο τηλέφωνο δίνει ένα μεγάλο εύρος για την εποχή, καθώς η επίσημη εισαγωγή των πενταψήφιων τηλεφωνικών αριθμών στην Αθήνα ξεκίνησε την 1η Αυγούστου 1931. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, οι αυξημένες ανάγκες για περισσότερους αριθμούς οδήγησαν στη σταδιακή καθιέρωση των εξαψήφιων αριθμών. Στη διεύθυνση Πατησίων 21, κοντά στη διασταύρωση με την οδό Καποδιστρίου και την πλατεία Λαυρίου, η αλλαγή από πενταψήφια σε εξαψήφια τηλέφωνα έγινε κατά πάσα πιθανότητα το 1965. Άρα μιλάμε για ένα έντυπο που λογικά τυπώθηκε το αργότερο στις αρχές της δεκαετίας του ’60.

Αρκετές καταχωρίσεις της εταιρίας βρίσκει κανείς στα οπισθόφυλλα του περιοδικού «Μελισσοκομική Ελλάς» στις δεκαετίες του ’50 και στις αρχές του ’60.

Δεν είμαι βέβαιος για τη σχέση της εταιρίας «Δήμητρα» που έδρευε στην Πατησίων 21 με τη μεταγενέστερη «Δήμητρα» του ’55, που εμπορευόταν τρακτέρ Zetor. Δεν είμαι επίσης βέβαιος για το ποιος ήταν ο Χαρ. Ζουλαμόγλου, αν ήταν Χαρίλαος, Χαρίτων ή Χαράλαμπος, ούτε αν είχε σχέση με τον γεωπόνο και γεωργικό λειτουργό από τη Δράμα που είχε σημαντική αγροτική και εκπαιδευτική δράση στη Μακεδονία κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Ο Ζουλαμόγλου εργαζόταν στο πλαίσιο της Near East Foundation, μιας αμερικανικής οργάνωσης που δραστηριοποιούνταν τότε στην αγροτική και κοινωνική ανάπτυξη της Μακεδονίας, μετά την εισροή προσφύγων από τη Μικρά Ασία.

Αυτό για το οποίο είμαι σίγουρος είναι ότι το περιεχόμενο του καταλόγου είναι εντυπωσιακό και δείχνει πως η μελισσοκομία στην Ελλάδα των δεκαετιών του ’50 και του ’60 ήταν πολλαπλών ταχυτήτων. Ενώ σε κάποια μέρη χρησιμοποιούσαν ακόμη κοφίνια και πέτρινα μελισσομαντριά, άλλοι μελισσοκόμοι χρησιμοποιούσαν ήδη, από την εποχή της κυψέλης Dadant, κουτιά εγκλωβισμού βασίλισσας για να τη σημαδέψουν και έκαναν εμβολιασμούς και μεταφορές αυγών με εργαλεία που κάποιοι δεν έχουν μάθει να χρησιμοποιούν ακόμη και σήμερα.

Χαρακτηριστικό είναι ότι διάφοροι μελισσοκόμοι τα τελευταία 10-15 χρόνια έχουν στραφεί στην «νεοφερμένη», όπως τη θεωρούν, πηρούνα για να κάνουν απολεπισμό και τρύγο, καταργώντας τα μαχαίρια, όταν η πηρούνα (110) διαφημίζεται στο συγκεκριμένο έντυπο ήδη εδώ και σχεδόν 70 χρόνια,  όπως αντίστοιχα και ο ηλιακός κηροτίκτης (114)

Ενδιαφέρον έχει και η ενότητα για τα φάρμακα που προφανώς δεν περιλαμβάνει τίποτε για βαρρόα, αφού δεν είχε έρθει ακόμα στην Ελλάδα.

Ο κατάλογος έχει ψηφιοποιηθεί και υπάρχει εδώ: https://koutsoukoskostas.gr/bees/print/melissokomika_eidi_01-06.pdf. Μέσα σε αυτόν θα βρει κανείς πολλά καινοτόμα και σύγχρονα εργαλεία, που φαίνεται όμως ότι τελικά δεν είναι και τόσο καινούρια.

Οι δε τιμές είναι εξίσου ενδιαφέρουσες, αφού μια κυψέλη Langstroth έκανε 180 δραχμές και ένα φύλλο κηρήθρας περίπου τεσσεράμισι δραχμές, ποσά μάλλον αρκετά υψηλά σε σχέση με τις σημερινές τιμές, ειδικά αν σκεφτούμε ότι σύμφωνα με τον Βέγγο στο “θα σε κάνω βασίλισσα”, ένα γυμνασιάρχης του 1964 μπορούσε να πάρει το πολύ 15 κυψέλες με ενα μισθό.

In English: During a recent excavation of the magical cellars and beekeeping storerooms of Krokyleion, Phocis, I came across several more issues of the Greek beekeeping magazine Melissokomiki Ellas, which I have written about before. Among the finds was a catalogue, or perhaps an insert, from a company called “Dimitra.”

“Dimitra” Agricultural Supplies and Machinery. CHAR. ZOULAMOGLOU, Athens, 21 Patission Street, telephone 52-263.

The five-digit telephone number gives us a useful clue about the date. Five-digit numbers were officially introduced in Athens on August 1, 1931, while the gradual transition to six-digit numbers began in the early 1960s. At 21 Patission Street, near the junction with Kapodistriou Street and Lavriou Square, the change from five- to six-digit numbers apparently took place around 1965. The catalogue was therefore most likely printed no later than the early 1960s.

The company appears in several advertisements on the back covers of Melissokomiki Ellas during the 1950s and early 1960s.

I am not certain whether the “Dimitra” at 21 Patission Street was connected to the later “Dimitra” company of the mid-1950s that sold Zetor tractors. I am also unsure who Char. Zoulamoglou was—Charilaos, Chariton or Charalambos—and whether he was related to the agronomist and agricultural official from Drama who was active in agricultural and educational work in Macedonia during the interwar period. That Zoulamoglou worked with the Near East Foundation, an American organization involved in agricultural and social development in Macedonia following the influx of refugees from Asia Minor.

What is beyond doubt, however, is that the catalogue is fascinating. It shows just how varied Greek beekeeping was in the 1950s and 1960s. While some beekeepers were still using traditional basket hives and stone apiary enclosures, others were already using Dadant hives, queen cages for marking queens, and tools for grafting and transferring eggs—equipment that some beekeepers have still not learned to use properly today.

It is particularly amusing that some beekeepers have turned to the “new” tool known as the uncapping fork during the last 10–15 years, replacing knives for uncapping and harvesting honey, when the same tool was already being advertised in this catalogue nearly 70 years ago.

There is also an interesting section on medicines, which naturally contains nothing related to Varroa, since the parasite had not yet reached Greece.

The catalogue has been digitized and is available here.

It contains many tools that look surprisingly modern and innovative, although they clearly are not as new as we might think.

The prices are equally interesting. A Langstroth hive cost 180 drachmas, while a sheet of foundation cost around 4.5 drachmas—quite substantial amounts by today’s standards.